Năm ấy là năm Canh Dần.
Nhà Hồ mất đã được ba năm. Cha con Hồ Quý Ly bị bắt sang đất Minh. Chu Đệ đổi tên đất này thành quận Giao Chỉ, dựng nha môn, đặt phủ Ty, cử quan lại từ phương Bắc sang. Ép người Việt phải đổi theo tục người Hán.
Nhưng núi sông thì đã bao giờ đổi theo được?
Trận Hàm Tử, quân Hậu Trần đại bại.
Đường cái quan giờ vãn người, hoặc người ta không muốn đi, chỉ có đường mòn trong rừng là còn kẻ qua người lại. Đường ai nấy bước, phần nhiều không muốn ai biết.
Dân gian vẫn đồn nhau, giữa thời loạn lạc này, có lắm điều gở. Nhiều thứ đã chết đi mà chưa chịu yên. Đêm xuống, những thứ ấy mới xuất hiện. Tiếng gọi đò trên bến vắng, tiếng khóc vọng trong làng hoang, tiếng nói cười trong núi sâu, nơi xương chất thành đống. Chẳng ai phân biệt nổi là tiếng người hay tiếng ma, vì thời này, cả hai đều đói khổ như nhau.
Chắc vì thế mà sinh ra vài hạng người.
Có người gọi họ là hiệp khách, là pháp sư, thậm chí là thần tiên, cũng có người chỉ coi là lữ khách không nhà. Ấy là bởi họ lang thang từ làng này sang huyện nọ, thấy chuyện thì dừng chân, chuyện xong lại đi tiếp. Họ không để lại tên tuổi gì, nếu có cũng chỉ là tên giả, thành ra quan binh muốn truy bắt cũng không được, chỉ kéo theo lời đồn thổi vốn đã tam sao thất bản ngay khi vừa ra khỏi miệng kẻ đầu tiên.
……
Bóng tán lá thưa nhảy nhót trên vai người thiếu niên cúi đầu rảo bước trong rừng chiều.
Tiếng bước chân giòn tan, mỗi bước đều tăm tắp, không dài cũng không ngắn. Một tay người thiếu niên đặt lên chuôi kiếm giắt bên hông. Tay kia cầm một túi vải tròn, trên vai khoác một bọc vải khác.
Vỏ kiếm lạnh nhưng kiếm bên trong còn ấm. Túi vải trên tay vài chỗ hơi loang lổ.
Thác Phong bước ra khỏi bìa rừng, trước mắt là một khung cảnh khác.
Lau trắng nở rộ, chen kín hai bên lối nhỏ. Hoa trắng nghiêng ngả dưới ánh chiều. Gió thu mỗi đợt thổi qua, cả biển lau đều dậy sóng.
Thác Phong dạo theo lối mòn. Tay buông kiếm, đưa ra vuốt nhẹ lên từng bông lau. Tay còn lại vẫn đung đưa túi vải tròn. Thế nhưng túi vải ấy đi đến đâu, những bông lau nghiêng mình tránh đến đó.
Đến một bãi đất hẹp, chàng dừng lại.
Phía trước là đầm lớn, tên gọi là Lâm Trạch. Chàng quyết định đứng lại ngắm tịch dương một lúc.
“Dù sao vẫn còn một canh giờ.”
Thác Phong từng nghe người ta nói, Lâm Trạch nằm giữa hai triền đất, nên có hai bờ. Cũng có người nói, vào những buổi tối nhất định, nó có ba bờ.
“Hôm nay thì sao?”
Mặt đầm in bóng hoàng hôn đỏ rực. Thấp thoáng giữa đầm còn có một con thuyền nhỏ.
Thác Phong nheo mắt về phía ấy, thoạt nhìn nó chẳng giống thuyền. Vừa dài vừa hẹp, hai đầu hơi vuông, thân đen sì, không mái, không mui.
Đúng là không giống thuyền, giống một chiếc quan tài không có nắp đang trôi nổi hơn.
Trên cái thuyền quan tài ấy còn có một lão già. Lão già hình như cũng nhìn thấy chàng, rất nhanh hạ chèo, tiến thẳng vào bờ.
Mái chèo trong tay lão già hầu như không bị ướt. Mỗi lần nhấc lên, mặt đầm không chút động tĩnh.
“Lão đợi chàng đã lâu rồi.”
Lão già cất tiếng khi thuyền cách bờ hơn chục trượng.
Lão trạc độ lục tuần, tóc đã bạc quá nửa, cởi trần lộ ra thân hình gầy guộc. Thác Phong để ý làn da nhăn nheo bị nắng thiêu đã sạm, hẳn cũng là kẻ đã dãi dầu sông nước nhiều năm.
“Sao lão biết cháu sẽ tới mà đợi?” Chàng cất tiếng hỏi.
“Vì có người bảo lão đợi.” Lão già đáp.
“Ai thế? Đàn ông hay phụ nữ?”
“Phụ nữ. Rất đẹp.”
Thác Phong thả túi vải trên tay xuống đất. Mặt chưng hửng.
“Cô ta nói nhất định phải đợi cháu à?”
“Nàng bắt lão phải đợi chàng.”
“Thế nếu cháu không tới?”
“Nàng nói nhất định sẽ có một người tới.”
Thuyền đã cập bờ. Lão già lau mồ hôi trên trán rồi nói tiếp:
“Nếu chàng không tới, sẽ có người khác tới thay. Lão vẫn phải đợi.”
“Là ai tới?” Thác Phong hỏi dù rõ câu trả lời.
“Là chủ của cái đầu trong túi vải kia.”
Lão già hất đầu về phía túi vải tròn dưới đất. Máu dưới đáy túi đã khô đi ít nhiều.
“Biết ngay mà.”
Thác Phong cười cười. Đương nhiên, chàng cũng biết lão già trước mặt là ai, người phụ nữ kia là ai.
“Chàng không cầm kiếm của hắn theo sao?” Lão già lại hỏi.
“Không. Cháu đã cắm nó trên một tảng đá bên kia dãy núi.”
Thác Phong ngoái đầu về sau, phía đỉnh núi chàng vừa đi xuống.
Thác Phong chậm bước lên thuyền. Chàng đặt kiếm và bọc đồ trên vai xuống, ngồi duỗi chân trên thuyền, một tay đấm nhẹ đùi từng nhịp.
“Chàng nên ngồi bên trái. Không nên ngồi bên phải.”
Thấy Thác Phong không hiểu ra, lão già mới giải thích:
“Bên phải điềm không lành đâu.”
“Cháu không tin mấy thứ ấy đâu, lão dọa làm gì.”
Thác Phong đáp bâng quơ. Lão già cũng không phản đối, nhìn túi vải nằm lăn lốc trên bờ thở dài.
“Phạm Chấn cả đời si mê kiếm. Chàng vẫn nên để kiếm của hắn theo chủ một đoạn nữa mới phải.”
“Thật ra cháu đã chôn thân hắn ngay dưới tảng đá ấy rồi.” Thác Phong nói.
Lão già quay đầu, bắt đầu chèo thuyền về phía bên kia đầm.
“Cũng tốt.”
“Chết rồi có gì mà tốt?”
“Tảng đá ấy cũng có thể tính là bia mộ hắn.”
“À, hiểu rồi.”
Thác Phong ra điệu tán thành.
“Cháu cũng từng nghe qua kiếm mộ. Hóa ra vừa tự làm một cái.”
“Ừ. Không ít người chết cùng thanh kiếm của mình. Dù không chết dưới lưỡi kiếm kẻ khác, họ vẫn nắm chặt kiếm trên giường lúc hấp hối.”
“Cái đó, cháu không rõ nữa.”
Cả hai không nói thêm. Mặt trời xuống thấp, gió trên đầm nhẹ nhưng lạnh hơn ban nãy. Thác Phong ngẩn ngơ nhìn mặt đầm, chàng cũng nghĩ tới: liệu khi chết mình có cầm theo thứ yêu quý nhất hay không?
Im lặng một lúc, chàng cuối cùng cũng nói, giọng man mác buồn:
“Vậy cũng thật đáng tiếc.”
“Chàng có gì đáng tiếc?” Lão già hỏi.
“Cháu tiếc cho Phạm Chấn ấy mà. Người yêu kiếm như thế mà không được chết cùng kiếm của mình.”
“Chàng đã chôn hắn rồi đấy thôi.” Lão già hơi chậm tay chèo lại.
“Đấy. Cháu chỉ chôn thân hắn.”
Thác Phong khua tay xuống mặt đầm, nước lạnh chảy qua từng kẽ ngón.
“Nhưng cái đầu si mê kiếm lại không ở trong mộ. Nếu biết vậy cháu để lại cho hắn rồi.”
“Lo gì. Nếu không cần đầu vẫn sống, người như Phạm Chấn có lẽ không cần mang theo đầu vẫn dùng được kiếm.”
“Ừ nhỉ.” Thác Phong gật gù.
“Chàng đã mang đầu hắn theo rồi sao lại không mang sang bên kia?” Lão già lại hỏi.
Thác Phong ngoái nhìn lại cái đầu trong túi vải bị bỏ lại bên bờ, chàng lắc đầu.
“Thì cháu cũng đã định mang theo đấy. Nhưng lão nói người phụ nữ kia đã đến nên không cần mang nữa.”
“Tại sao?” Lão già tay ngừng chèo.
“Tại người trả tiền cho cái đầu ấy đã chết rồi còn đâu. Cháu còn đang tiếc hùi hụi đây này.”
Thác Phong nhún vai.
“Ra vậy.”
Lão già gật đầu hai cái, tiếp tục chèo.
“Vậy mà chàng nói muốn để lại đầu cho hắn. Thế chàng tiếc cho Phạm Chấn hơn hay tiếc tiền hơn?”
Thác Phong hơi ngẩn người. Lão già thấy thế bật cười.
“Lão đùa ấy mà.”
Thác Phong cũng đành cười trừ. Lão già này mãi mới đùa một câu nhưng lại là câu mà chàng không trả lời được.
“Mà cô ta đợi cháu trên kia à?”
Thác Phong hỏi, dõi mắt về phía bờ bên kia, nơi có một ngọn núi thấp phủ màu lá thu. Đó là chỗ chàng định đến ban đầu.
“Không.”
Thác Phong quay sang nhìn lão.
“Thế ở đâu?”
Lão già quay đầu nhìn sang phải.
“Bờ thứ ba.”
Thác Phong im lặng nhìn theo phía lão vừa nhìn. Một lúc sau mới hỏi:
“Vậy ra thật sự có ba bờ, nhưng cháu có thấy đâu.”
“Chàng lấy nước rửa mắt sẽ thấy.”
Lão già ném một bầu nước cho chàng.
Nước vừa trôi qua mắt, chàng chớp chớp mấy lần rồi nhìn lại. Trước mắt Thác Phong vẫn chỉ là mênh mông nước. Nhưng nhìn thêm một lúc, chàng nhận ra xa xa trên mặt nước có một dải sương mỏng hiện lên.
Sương không trôi. Nó nằm yên giữa đầm, ngăn cách hai vùng nước.
Phía sau màn sương là một bờ đất khác. Hai hàng lau trắng tạo thành một con đường nhỏ dẫn lên trên.
Và ở cuối con đường, thấp thoáng một mái đình, dưới mái phủ vài dải lụa đỏ phất phơ.
Thác Phong dụi dụi mắt. Lão già cất giọng.
“Nàng đợi đã một ngày rồi.”
Thác Phong cúi đầu thở dài. Chàng tưởng mình đến sớm hơn một bước, hóa ra đối phương đã ở đó sẵn.
……
Lúc mặt trời lặn thì thuyền cũng vừa cập bến. Thác Phong đứng dậy vươn vai, giắt lại kiếm, khoác bọc đồ lên vai như trước lúc lên thuyền.
“Chàng có cần lão chờ ở đây không?” Lão già hỏi.
Thác Phong xua tay.
“Thôi không cần đâu. Chắc gì cháu đã về mà chờ.”
Lão già lấy ra một cây đèn lồng, đưa về phía Thác Phong.
“Vậy chàng cầm theo mà soi đường. Đường lên đó khó đi.”
Thác Phong không cầm lấy. Chàng nhảy lên bờ. Lão già cũng thu cây đèn lại.
“Chàng có cần kiếm mộ không?” Lão già lại hỏi.
Thác Phong nhìn lên phía mái đình xa. Chàng hơi nhíu mày, rồi quay lại phía lão già.
“Thôi. Cháu không mê kiếm lắm.”
“Vậy nếu chàng không về, cho lão thanh kiếm ấy nhé.” Lão già đánh mắt về thanh kiếm bên hông Thác Phong.
“Lão thích thì cháu cho. Kiếm dởm ấy mà.”
Thác Phong gật đầu cười. Chàng tháo kiếm ra, ném luôn xuống thuyền, quay người bước đi.
“Nhưng mà lão cũng không dùng được đâu.”
Khi chàng khuất vào màn sương, lão già mới khom lưng bước tới, nhặt thanh kiếm trên sàn lên.
Lão vừa rút kiếm ra khỏi vỏ, mặt liền kinh hãi.
Kiếm gỗ?
Cả mặt đầm yên ả bỗng nổi sóng.
……